Dodawanie ułamków o tych samych mianownikach
Gdy mianowniki są równe, dodajesz same liczniki. Mianownik przepisujesz bez zmian, bo nadal liczysz te same części całości.
gdzie c jest różne od zera
Wynik skróć, a gdy licznik wyjdzie większy od mianownika, wyłącz całości:
Dodawanie ułamków o różnych mianownikach
Ułamków o różnych mianownikach nie dodasz od razu, bo opisują części różnej wielkości. Najpierw trzeba je sprowadzić do wspólnego mianownika.
- Znajdź NWW mianowników. To będzie wspólny mianownik.
- Rozszerz każdy ułamek: pomnóż jego licznik i mianownik przez tę samą liczbę, tak żeby w mianowniku wyszło NWW.
- Dodaj liczniki, a wspólny mianownik przepisz.
- Skróć wynik i wyłącz całości, jeśli licznik jest większy od mianownika.
Dla 3/4 + 5/6 wspólnym mianownikiem jest 12. Ułamek 3/4 rozszerzasz przez 3, a 5/6 przez 2:
Jak znaleźć wspólny mianownik
Najwygodniejszy jest najmniejszy wspólny mianownik, czyli NWW mianowników. Wypisuj kolejne wielokrotności większego mianownika i zatrzymaj się na pierwszej, która dzieli się przez mniejszy. Dla 4 i 6: liczba 6 nie dzieli się przez 4, a 12 już tak. Wspólny mianownik to 12.
Czasem jeden mianownik dzieli się przez drugi. Wtedy wspólnym mianownikiem jest po prostu ten większy i rozszerzasz tylko jeden ułamek:
Jak liczyć NWW większych liczb, wyjaśniamy w artykule NWW i NWD. Kalkulator powyżej sam znajduje wspólny mianownik i pokazuje go w rozwiązaniu.
Wzór na dodawanie ułamków
Wspólny mianownik zawsze możesz dostać, mnożąc oba mianowniki. Wtedy dodawanie ułamków zapiszesz jednym wzorem:
gdzie b i d są różne od zera
Wzór zawsze działa, ale daje większe liczby i wynik częściej trzeba skracać. Porównaj z NWW:
Dodawanie liczby całkowitej i ułamka
Liczbę całkowitą wystarczy dopisać przed ułamkiem. Powstaje liczba mieszana:
Kalkulator rozpisze to dłużej: zapisze 2 jako 8/4, doda liczniki i na końcu wyłączy całości. Wynik będzie ten sam.
Dodawanie liczb mieszanych
Liczby mieszane najłatwiej dodać w dwóch częściach. Najpierw dodajesz całości, potem ułamki, a na końcu łączysz wyniki. Gdy suma ułamków wyjdzie większa od 1, dopisujesz 1 do całości.
Drugi sposób to zamiana obu liczb na ułamki niewłaściwe. Wychodzą większe liczniki, ale nie trzeba pamiętać o przenoszeniu całości. Tak liczy kalkulator:
Zamianę liczb mieszanych na ułamki niewłaściwe i z powrotem przećwiczysz w konwerterze liczb mieszanych.
Dodawanie ułamków dziesiętnych
Ułamki dziesiętne dodaje się pisemnie, tak jak liczby naturalne. Liczby zapisujesz jedna pod drugą, przecinek pod przecinkiem, a brakujące miejsca możesz uzupełnić zerami:
Gdy w działaniu jest ułamek dziesiętny i zwykły, zamień jeden z nich na drugi zapis. Zwykle łatwiej przejść na ułamki zwykłe:
Kalkulator przyjmie oba zapisy naraz. Ułamki dziesiętne zamieni na zwykłe i rozpisze dodawanie krok po kroku, a pod wynikiem pokaże też jego postać dziesiętną. Więcej o zamianie przeczytasz na stronie zamiana ułamków na dziesiętne.
Dodawanie kilku ułamków
Trzy ułamki i więcej możesz dodawać po kolei, od lewej do prawej. Szybciej pójdzie, jeśli od razu znajdziesz NWW wszystkich mianowników. Dla 2, 3 i 4 jest to 12:
Kalkulator dodaje po dwa ułamki naraz, więc w rozwiązaniu zobaczysz najpierw NWW(2, 3) = 6, a potem NWW(6, 4) = 12. Wynik wyjdzie ten sam.
Najczęstsze błędy
- Dodawanie mianowników. 1/2 + 1/3 to nie 2/5, tylko 5/6.
- Rozszerzanie samego mianownika. Gdy zmieniasz 1/4 na dwunaste, mnożysz przez 3 także licznik i dostajesz 3/12.
- Zostawienie wyniku nieskróconego albo w postaci ułamka niewłaściwego. 7/6 zapisz jako 1 1/6.
- Zgubienie całości przy liczbach mieszanych. 1 3/4 + 1 3/4 to 2 6/4, czyli 3 1/2, a nie 2 1/2.
Przykłady do sprawdzenia
Kliknij przykład, a kalkulator wpisze go za Ciebie i pokaże całe rozwiązanie.
Inne działania na ułamkach
Działania z kilkoma znakami i nawiasami policzysz w kalkulatorze ułamków. Osobne strony mają odejmowanie ułamków, mnożenie ułamków i dzielenie ułamków. Wynik skrócisz krok po kroku w kalkulatorze skracania ułamków.
Najczęstsze pytania
Jak dodawać ułamki o tych samych mianownikach?
Dodajesz liczniki, a mianownik przepisujesz bez zmian. 2/5 + 1/5 = 3/5. Na koniec sprawdź, czy wynik da się skrócić.
Jak dodawać ułamki o różnych mianownikach?
Najpierw sprowadź je do wspólnego mianownika, najlepiej do NWW mianowników. Potem dodaj liczniki i skróć wynik. 1/4 + 1/6 = 3/12 + 2/12 = 5/12.
Jak znaleźć wspólny mianownik?
Wypisuj kolejne wielokrotności większego mianownika, aż trafisz na liczbę, która dzieli się przez drugi mianownik. Dla 4 i 6 są to 6, 12, więc wspólny mianownik to 12. Możesz też po prostu pomnożyć mianowniki (4 · 6 = 24), ale wtedy wynik zwykle trzeba skracać.
Ile to jest 1/6 + 1/6?
1/6 + 1/6 = 2/6 = 1/3. Mianowniki są równe, więc dodajesz liczniki, a potem skracasz ułamek przez 2.
Jak dodać liczbę całkowitą do ułamka?
Dopisz liczbę całkowitą przed ułamkiem, a powstanie liczba mieszana: 2 + 3/4 = 2 3/4. Jeśli ułamek jest niewłaściwy, najpierw wyłącz z niego całości: 2 + 5/4 = 2 + 1 1/4 = 3 1/4.
Jak dodawać liczby mieszane?
Dodaj osobno całości i osobno ułamki, a na końcu połącz wyniki. 2 1/2 + 1 2/3: całości dają 3, ułamki 1/2 + 2/3 = 7/6 = 1 1/6, razem 4 1/6. Możesz też zamienić obie liczby na ułamki niewłaściwe i dodać je jak zwykłe ułamki.
Dlaczego nie dodaje się mianowników?
Bo mianownik mówi, na ile części podzielono całość, a nie ile tych części masz. Gdyby dodawać mianowniki, wyszłoby 1/2 + 1/2 = 2/4, czyli znowu połowa. Tymczasem dwie połówki to jedna cała.